Di tích Cơ sở bí mật của Thành ủy Sài Gòn – Gia Định
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giữa lòng đô thị Sài Gòn - Gia Định luôn tồn tại một hệ thống cơ sở bí mật, nơi cán bộ cách mạng âm thầm bám trụ, tổ chức hoạt động và giữ mạch liên lạc với phong trào cách mạng. Cơ sở bí mật của Thành ủy Sài Gòn – Gia Định tại số 91 Phạm Văn Chí, Phường Bình Tiên là một trong những địa điểm tiêu biểu, gắn với quá trình hoạt động của Thành ủy Sài Gòn - Gia Định và Ban Hoa vận Sài Gòn - Gia Định (Ban Hoa vận T4) trong giai đoạn 1968 - 1972. Di tích hiện được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp Thành phố theo Quyết định số 4377/QĐ-UBND ngày 15/10/2008.
Điều đặc biệt của di tích nằm ở vị trí và cách thức tổ chức hoạt động bí mật. Ngôi nhà nằm trong khu dân cư đông đúc, phía sau giáp khu chung cư, bên cạnh có hẻm thông ra ngoài và đối diện là Ty Cảnh sát Quận 6 cùng Tòa Hành chính của chính quyền Sài Gòn. Chính trong điều kiện luôn bị kiểm soát và theo dõi, cơ sở vẫn được tổ chức thành nơi nuôi giấu và bảo vệ cán bộ cách mạng. Chủ nhà là Ông Lưu Vinh Phong (Lưu Vinh), một thương nhân dân tộc Hoa yêu nước, đã bố trí các hầm bí mật trong nhà để che giấu cán bộ, trong đó có đồng chí Trần Bạch Đằng, đồng chí Mai Chí Thọ và cán bộ lãnh đạo Ban Hoa vận T4.
Hệ thống hầm được thiết kế rất kín đáo, tận dụng những không gian sinh hoạt bình thường của gia đình để che mắt đối phương. Một ngăn hầm được bố trí phía sau tủ gỗ trên gác lửng, đủ để che giấu cán bộ; khu vực bếp cũng được thiết kế thành hai ngăn, trong đó có một hầm bí mật thông với gầm cầu thang. Đáng chú ý, ngay trên sân thượng của ngôi nhà từng có một trung đội cảnh sát dã chiến của chính quyền Sài Gòn thường xuyên chốt giữ, trong khi bên dưới, cơ sở cách mạng vẫn tồn tại và hoạt động. Sự đối lập ấy cho thấy sự mưu trí, lòng dũng cảm và tinh thần bất khuất của những người tham gia bảo vệ cơ sở cách mạng ngay giữa một khu vực được kiểm soát chặt chẽ.
Ngày nay, ngôi nhà số 91 Phạm Văn Chí không chỉ là một “địa chỉ đỏ” của Thành phố Hồ Chí Minh mà còn là nơi lưu giữ những dấu tích cụ thể về hoạt động cách mạng bí mật trong lòng đô thị. Sau ngày đất nước thống nhất, Ông Lưu Vinh Phong đã hiến ngôi nhà cho Nhà nước; hiện nơi đây được sử dụng làm Nhà Truyền thống Cách mạng đồng bào dân tộc Hoa Thành phố Hồ Chí Minh. Việc bảo tồn và số hóa các tư liệu di tích giúp những câu chuyện lịch sử, hình ảnh về căn hầm và những đóng góp của cán bộ, nhân dân, đặc biệt là cộng đồng dân tộc Hoa được tiếp cận rộng rãi hơn. Qua đó, di tích tiếp tục phát huy giá trị trong giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.




