00Chiến công và khen thưởng

Bảy trận đánh giữa lòng đô thị

Phong trào đấu tranh cách mạng của đồng bào dân tộc Hoa Sài Gòn-Chợ Lớn - Gia Định và các tỉnh Nam Bộ trong giai đoạn từ những năm 1968 đến 1975 có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cho thấy vai trò, những đóng góp của đồng bào vào sự nghiệp cách mạng, là một dấu son trong truyền thống bất khuất của cả dân tộc Việt Nam.

Về hồ sơ Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định

chiến dịch lớn
02
trận đánh tiêu biểu
07
Bài học kinh nghiệm
04

01Hai chiến dịch lớn

Từ Tết Mậu Thân đến mùa Xuân đại thắng

Hai chiến dịch lớn mà lực lượng vũ trang và quần chúng đồng bào dân tộc Hoa cùng tham gia.

  1. Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân

    Tổng kết chiến dịch, Hội đồng cố vấn và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã tặng thưởng “Huân chương giải phóng hạng Nhất” cho cán bộ, đồng bào dân tộc Hoa Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn.

  2. Chiến dịch Hồ Chí Minh

    Đầu năm 1975, Ban khởi nghĩa được thành lập ở một số quận có đông đồng bào dân tộc Hoa; lực lượng vũ trang và quần chúng đồng bào dân tộc Hoa nổi dậy phối hợp giành chính quyền, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam ngày 30-4-1975.

02Trận đánh

Trận đánh tiêu biểu

Bảy trận tập kích của các đội vũ trang đồng bào dân tộc Hoa trong nội thành Sài Gòn – Chợ Lớn, ghi theo tư liệu hiện có.

  1. 01

    Tập kích Tòa Đại sứ Đài Loan

    Sáu chiến sĩ của cánh vũ trang quân sự đã sử dụng khối thuốc nổ 10kg C4, bất ngờ tập kích làm sập hẳn một góc của Tòa Đại sứ Đài Loan vốn được canh gác rất chặt chẽ. Cả đội vũ trang an toàn rút lui sau trận đánh.

    Thời gian
    19-9-1967
    Địa điểm
    Góc đường Hàm Nghi – Pasteur
    Lực lượng
    6 chiến sĩ cánh vũ trang quân sự
    Vũ khí
    10kg thuốc nổ C4
  2. 02

    Tập kích Bót Hòa Hòa

    38 cán bộ chiến sĩ tiến hành trận tập kích đúng giờ G của chiến dịch (2 giờ đêm 30 rạng 31-1-1968). Sau hai giờ làm chủ trận địa nhưng đại quân không tiến vào nội thành như kế hoạch dự định trong lúc địch tập trung quân phản kích cho nên phải phân tán lực lượng về các địa bàn cũ tiếp tục chọn lọc chiến đấu.

    Thời gian
    2 giờ đêm 30 rạng 31-1-1968 (đêm mùng Một Tết Mậu Thân)
    Địa điểm
    Ty Cảnh sát đặc biệt Chợ Lớn — trước ở góc Hồng Bàng – Mạnh Tử, nay ở góc Hùng Vương – Dương Tử Giang
    Lực lượng
    38 cán bộ, chiến sĩ
  3. 03

    Tập kích làm chủ hoàn toàn Tòa hành chính Quận 5

    15 cán bộ chiến sĩ với vũ khí gồm 6 súng AK, 4 súng K.54 và bộc phá thuộc Bán Cán sự xóm lao động đã bất ngờ tập kích, chiếm lĩnh hoàn toàn Tòa hành chính Quận 5, treo cờ giải phóng khổ lớn lên cột cờ trên nóc Tòa hành chánh và chiếm giữ từ 5 giờ cho đến hơn 7 giờ sáng.

    Đây là Tòa hành chánh cấp quận đầu tiên và duy nhất của Sài Gòn bị lực lượng giải phóng chiếm giữ trong kháng chiến chống Mỹ. Sau đó, toàn đội rút về khu vực Xóm Cải kế bên Tòa hành chánh tiếp tục chiến đấu.

    Thời gian
    Rạng ngày 5-5-1968 — mở màn đợt 2 chiến dịch Mậu Thân
    Địa điểm
    Tòa hành chính Quận 5
    Lực lượng
    15 cán bộ, chiến sĩ thuộc Ban Cán sự xóm lao động
    Vũ khí
    6 súng AK, 4 súng K.54 và bộc phá
  4. 04

    Tập kích Tòa hành chính Quận 5 lần thứ hai

    Bảy cán bộ, chiến sĩ sử dụng xe gắn máy tập kết sát bên Tòa hành chính. 12 giờ trưa, sau khi cài xong khối bộc phá 10kg C4, các chiến sĩ tung thủ pháo, cản đường địch, cho đồng đội rút lui an toàn. Trận đánh làm sập 2/3 Tòa hành chính Quận 5.

    Thời gian
    12 giờ trưa
    Địa điểm
    Tòa hành chính Quận 5
    Lực lượng
    7 cán bộ, chiến sĩ đội vũ trang cánh Quân sự
    Vũ khí
    Khối bộc phá 10kg C4, thủ pháo, xe gắn máy
  5. 05

    Tập kích Ty Cảnh sát Quận 5

    Trận tập kích cho 6 cán bộ, chiến sĩ sử dụng 100kg thuốc nổ TNT, ngụy trang trên xe ba gác chỏ các thùng cao sup ha xăng, bất ngờ được đẩy thẳng vào bên trong Ty cảnh sát Quận 5 với sự yểm trợ của thủ pháo. Khối thuốc nổ nổ tung phá sập toàn bộ mặt tiền Ty cảnh sát, hơn 10 tên địch chết và bị thương cũng là lúc 6 chiến sĩ bình tĩnh trên ba chiếc xe gắn máy hòa vào dòng người trên đường.

    Thời gian
    Tháng 5-1969
    Địa điểm
    Ty Cảnh sát Quận 5
    Lực lượng
    6 cán bộ, chiến sĩ Đội vũ trang cánh Quân sự Hoa vận
    Vũ khí
    100kg thuốc nổ TNT ngụy trang trên xe ba gác chở thùng cao su, thủ pháo yểm trợ
  6. 06

    Tập kích Trường Sinh ngữ không quân

    7 cán bộ chiến sĩ trang bị thủ pháo, 1 chiếc xe gắn máy cũ hiệu SACH trong bình xăng chứa đầy thuốc nổ, 100 ký thuốc nổ TNT ngụy trang trên xe ba gác. Một chiến sĩ trẻ trong sự bảo vệ của đồng đội đã bất ngờ đẩy chiếc xe qua cổng, tiếng đến sát tường ngôi nhà, phá hủy toàn bộ cơ sở vật chất ở bên trong, làm chết và bị thương hơn một trăm tên sĩ quan không quân của Mỹ Ngụy.

    Trận đánh sau đó được Bộ quốc phòng Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương chiến công.

    Thời gian
    Tháng 8-1969
    Địa điểm
    Tòa nhà cao 7 tầng ở góc đường Nguyễn Văn Đừng – Trần Hưng Đạo (B)
    Lực lượng
    7 cán bộ, chiến sĩ đội vũ trang cánh Quân sự Hoa vận
    Vũ khí
    Thủ pháo; một xe gắn máy cũ hiệu SACH trong bình xăng chứa đầy thuốc nổ; 100 ký thuốc nổ TNT ngụy trang trên xe ba gác
  7. 07

    Bốn trận tập kích bằng B.40 vào Ty Cảnh sát Quận 10, Bót Hòa Hòa và Tòa hành chánh Quận 6

    Trong vòng chưa đầy một tháng vào đầu năm 1969, đội vũ trang thuộc Ban Cán sự Xóm lao động đã sử dụng B.40, AT tăng, súng AK tập kích lúc sáng sớm vào Ty Cảnh sát Quận 10. Hai trận đánh đã phá sập hoàn toàn mặt tiền của Ty Cảnh sát.

    11giờ ngày 12-5-1969, đội vũ trang thuộc Ban cán sự Công vận khéo léo tiếp cận mục tiêu từ mái một căn nhà gần bên, tiến hành tập kích bằng 2 quả B.40 vào Bót Hòa Hòa tiêu diệt 4 chuyên viên cao cấp Mỹ và một số cảnh sát Ngụy.

    Tháng 6-1969, 6 chiến sĩ của đội vũ trang thuộc ban cán sự xóm lao động sử dụng thủ pháo dù và B.40 đã tập kích chốt gác cơ động trên cầu Phạm Đình Hổ và Tòa hành chính Quận 6, diệt 1 xe Jeep cùng số lính trên xe, phá hủy toàn bộ phần phía trước của tòa hành chánh, diệt gọn số cảnh sát có mặt ở khu vực này.

    Thời gian
    Đầu năm 1969 – tháng 6-1969
    Địa điểm
    Ty Cảnh sát Quận 10, Bót Hòa Hòa, cầu Phạm Đình Hổ và Tòa hành chính Quận 6
    Lực lượng
    Đội vũ trang thuộc Ban Cán sự Xóm lao động và Ban Cán sự Công vận
    Vũ khí
    B.40, AT tăng, súng AK, thủ pháo dù

03BÀI HỌC KINH NGHIỆM

Những kinh nghiệm được rút ra từ thực tiễn đấu tranh cách mạng

Những kinh nghiệm được rút ra từ thực tiễn đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Ban Hoa vận Khu ủy Sài Gòn - Gia Định (Ban Hoa vận T4)

  1. Kiên định đường lối của Đảng, đồng thời vận dụng linh hoạt, sáng tạo phù hợp với tình hình thực tiễn. Trong kháng chiến chống Mỹ, Ban Hoa vận T4 đã căn cứ vào đặc điểm của đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định và đặc điểm của công nhân, nhân dân lao động, đồng bào dân tộc Hoa để xác định phương thức hoạt động phù hợp. Tận dụng những điều kiện và tổ chức do địch tạo ra để xây dựng lực lượng nòng cốt, phát triển các cơ sở cách mạng; lựa chọn đúng yêu cầu, khẩu hiệu và hình thức đấu tranh, từng bước đưa phong trào từ đấu tranh dân sinh, dân chủ phát triển lên đấu tranh chính trị. Qua đó, góp phần xây dựng phong trào đấu tranh chính trị của đồng bào Hoa trở thành một bộ phận quan trọng của phong trào cách mạng tại đô thị.

  2. Chủ động xây dựng lực lượng, biết kết hợp các hình thức đấu tranh và phát huy sức mạnh tổng hợp để tạo thế chủ động trước đối phương. Ban Hoa vận T4 đã quán triệt tư tưởng cách mạng tiến công, vận dụng sáng tạo đường lối chiến tranh nhân dân, từng bước xây dựng lực lượng trong đồng bào dân tộc Hoa và tổ chức các hoạt động đấu tranh phù hợp. Trong điều kiện tương quan lực lượng không cân bằng, Ban Hoa vận đã phát huy tính chủ động, linh hoạt, bí mật, bất ngờ và sáng tạo của cơ sở; phối hợp giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang, góp phần làm cho địch bị động, hỗ trợ cho phong trào quần chúng.

  3. Luôn tin dân, dựa vào dân, bám sát quần chúng và xây dựng khối đoàn kết vững chắc. Ban Hoa vận T4 kiên trì bám địa bàn, gần gũi và vận động nhân dân, chú trọng xây dựng lòng tin giữa cán bộ cách mạng với quần chúng. Nhờ đó, cơ sở cách mạng được nhân dân đùm bọc, che chở và bảo vệ ngay trong những thời điểm địch kiểm soát, đàn áp gắt gao. Khi có thời cơ, quần chúng sẵn sàng hưởng ứng, phối hợp với lực lượng cách mạng, tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần vào thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

  4. Coi trọng xây dựng cơ sở, làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục và chủ động bảo đảm các điều kiện phục vụ hoạt động cách mạng. Trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động, Ban Hoa vận T4 đã chú trọng xây dựng, củng cố và phát triển cơ sở trong đồng bào dân tộc Hoa; tổ chức tuyên truyền, giáo dục nhằm giác ngộ, tập hợp và phát triển lực lượng; đồng thời bảo đảm hậu cần và duy trì thông tin liên lạc thông suốt. Thực tiễn kháng chiến cho thấy, cơ sở vững chắc là nền tảng để bảo vệ cán bộ, duy trì lực lượng, nắm bắt tình hình và tổ chức phong trào. Đây là bài học về tính chủ động, bền bỉ, tổ chức chặt chẽ và chuẩn bị lâu dài trong công tác cách mạng.

04Ghi công

Tổ quốc ghi công

  1. Huân chương Giải phóng hạng Nhất

    Tổng kết chiến dịch Tổng công kích Xuân Mậu Thân 1968, Hội đồng cố vấn và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam đã tặng thưởng “Huân chương giải phóng hạng Nhất” cho cán bộ đồng bào dân tộc Hoa Đặc khu Sài Gòn Chợ Lớn.
    Huân chương Giải phóng hạng Nhất
  2. 4 Huân chương Chiến công hạng Ba

    Bộ Quốc Phòng Chính Phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam đã tặng thường 4 “Huân chương chiến công hạng Ba” cho các đơn vị: Ban cán sự Công vận, Ban cán sự Xóm lao động, Ban cán sự Quân sự trong đó có Ban Hậu cần, Ban Tuyên Huấn của Hoa vận đặc khu.
    4 Huân chương Chiến công hạng Ba
  3. 04/08/1998

    Huân chương Độc lập hạng Nhất

    Ngày 4-8-1998, Chủ tịch Nước đã tặng thưởng “Huân chương Độc lập hạng Nhất” cho cán bộ và đồng bào dân tộc Hoa Thành phố về những thành tích xuất sắc trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
    Huân chương Độc lập hạng Nhất
  4. Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân

    Năm 2010, Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định được phong tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân”
    Bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân tặng Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, năm 2010, trong khung gỗ mạ vàng.