Chuyên đề

Những trận đánh tiêu biểu

Phong trào đấu tranh cách mạng của đồng bào dân tộc Hoa Sài Gòn-Chợ Lớn - Gia Định và các tỉnh Nam Bộ trong giai đoạn từ những năm 1968 đến 1975 có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cho thấy vai trò, những đóng góp của đồng bào vào sự nghiệp cách mạng, là một dấu son trong truyền thống bất khuất của cả dân tộc Việt Nam.

Về hồ sơ Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định

01Trận đánh

Trận đánh tiêu biểu

Các trận tập kích của các đội vũ trang đồng bào dân tộc Hoa trong nội thành Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, ghi theo tư liệu hiện có.

  1. 01

    Tập kích Tòa Đại sứ Đài Loan

    Sáu chiến sĩ của cánh vũ trang quân sự đã sử dụng khối thuốc nổ 10kg C4, bất ngờ tập kích làm sập hẳn một góc của Tòa Đại sứ Đài Loan vốn được canh gác rất chặt chẽ. Cả đội vũ trang an toàn rút lui sau trận đánh.

    Thời gian
    19-9-1967
    Địa điểm
    Góc đường Hàm Nghi – Pasteur
    Lực lượng
    6 chiến sĩ cánh vũ trang quân sự
    Vũ khí
    10kg thuốc nổ C4
  2. 02

    Tập kích Bót Bà Hòa (Bót Hòa Hòa)

    38 cán bộ chiến sĩ tiến hành trận tập kích đúng giờ G của chiến dịch (2 giờ đêm 30 rạng 31-1-1968). Sau hai giờ làm chủ trận địa nhưng đại quân không tiến vào nội thành như kế hoạch dự định trong lúc địch tập trung quân phản kích cho nên phải phân tán lực lượng về các địa bàn cũ tiếp tục chiến đấu.

    Thời gian
    2 giờ đêm 30 rạng 31-1-1968 (đêm mùng Một Tết Mậu Thân)
    Địa điểm
    Ty Cảnh sát đặc biệt Chợ Lớn — trước ở góc Hồng Bàng – Mạnh Tử, nay ở góc Hùng Vương – Dương Tử Giang
    Lực lượng
    38 cán bộ, chiến sĩ của Ban Quân sự, Ban Công vận và Ban Tuyên huấn.
  3. 03

    Tập kích làm chủ hoàn toàn Tòa hành chính Quận 5 lần thứ nhất

    15 cán bộ chiến sĩ với vũ khí gồm 6 súng AK, 4 súng K.54 và bộc phá thuộc Bán Cán sự xóm lao động đã bất ngờ tập kích, chiếm lĩnh hoàn toàn Tòa hành chính Quận 5, treo cờ giải phóng khổ lớn lên cột cờ trên nóc Tòa hành chánh và chiếm giữ từ 5 giờ cho đến hơn 7 giờ sáng.

    Đây là Tòa hành chánh cấp quận đầu tiên và duy nhất của Sài Gòn bị lực lượng giải phóng chiếm giữ trong kháng chiến chống Mỹ. Sau đó, toàn đội rút về khu vực Xóm Cải kế bên Tòa hành chánh tiếp tục chiến đấu.

    Thời gian
    Rạng sáng ngày 5-5-1968 — mở màn đợt 2 chiến dịch Mậu Thân
    Địa điểm
    Tòa hành chính Quận 5
    Lực lượng
    15 cán bộ, chiến sĩ thuộc Ban Cán sự xóm lao động
    Vũ khí
    6 súng AK, 4 súng K.54 và bộc phá
  4. 04

    Tập kích Tòa hành chính Quận 5 lần thứ hai

    Tháng 10-1968, đội vũ trang của Ban Quân sự quyết định tấn công Tòa hành chánh quận 5 lần thứ hai. Tăng Bôi được giao nhiệm vụ lên phương án tác chiến cụ thể. Đồng chí Tư Mập trực tiếp duyệt kế hoạch.

    Khối thuốc nổ hơn 10kg được bà Lục Tài Chi chuẩn bị cẩn thận, trao cho Đinh Nữ trước giờ xuất kích. Cả đội gồm 7 người, dùng xe gắn máy tập kết sát bên Tòa hành chánh quận 5 vào đúng 12 giờ trưa.

    Thời gian
    Tháng 10-1968
    Địa điểm
    Tòa hành chính Quận 5
    Lực lượng
    7 cán bộ, chiến sĩ đội vũ trang cánh Quân sự
    Vũ khí
    Khối bộc phá 10kg C4, thủ pháo, xe gắn máy
  5. 05

    Tập kích Ty Cảnh sát Quận 5

    Trận tập kích cho 6 cán bộ, chiến sĩ sử dụng 100kg thuốc nổ TNT, ngụy trang trên xe ba gác chỏ các thùng cao su pha xăng, bất ngờ được đẩy thẳng vào bên trong Ty cảnh sát Quận 5 với sự yểm trợ của thủ pháo. Khối thuốc nổ nổ tung phá sập toàn bộ mặt tiền Ty cảnh sát, hơn 10 tên địch chết và bị thương cũng là lúc 6 chiến sĩ bình tĩnh trên ba chiếc xe gắn máy hòa vào dòng người trên đường.

    Thời gian
    Tháng 5-1969
    Địa điểm
    Ty Cảnh sát Quận 5
    Lực lượng
    6 cán bộ, chiến sĩ Đội vũ trang cánh Quân sự Hoa vận
    Vũ khí
    100kg thuốc nổ TNT ngụy trang trên xe ba gác chở thùng cao su, thủ pháo yểm trợ
  6. 06

    Tập kích Trường Sinh ngữ không quân

    7 cán bộ chiến sĩ trang bị thủ pháo, 1 chiếc xe gắn máy cũ hiệu SACH trong bình xăng chứa đầy thuốc nổ, 100 ký thuốc nổ TNT ngụy trang trên xe ba gác. Một chiến sĩ trẻ trong sự bảo vệ của đồng đội đã bất ngờ đẩy chiếc xe qua cổng, tiếng đến sát tường ngôi nhà, phá hủy toàn bộ cơ sở vật chất ở bên trong, làm chết và bị thương hơn một trăm tên sĩ quan không quân của Mỹ Ngụy.

    Trận đánh sau đó được Bộ quốc phòng Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương chiến công.

    Thời gian
    Tháng 8-1969
    Địa điểm
    Tòa nhà cao 7 tầng ở góc đường Nguyễn Văn Đừng – Trần Hưng Đạo (B)
    Lực lượng
    7 cán bộ, chiến sĩ đội vũ trang cánh Quân sự Hoa vận
    Vũ khí
    Thủ pháo; một xe gắn máy cũ hiệu SACH trong bình xăng chứa đầy thuốc nổ; 100 ký thuốc nổ TNT ngụy trang trên xe ba gác
  7. 07

    Bốn trận tập kích bằng B.40 vào Ty Cảnh sát Quận 10, Bót Bà Hòa (Bót Hòa Hòa) và Tòa hành chánh Quận 6

    Trong vòng chưa đầy một tháng vào đầu năm 1969, đội vũ trang thuộc Ban Cán sự Xóm lao động đã sử dụng B.40, AT tăng, súng AK tập kích lúc sáng sớm vào Ty Cảnh sát Quận 10. Hai trận đánh đã phá sập hoàn toàn mặt tiền của Ty Cảnh sát.

    11giờ ngày 12-5-1969, đội vũ trang thuộc Ban cán sự Công vận khéo léo tiếp cận mục tiêu từ mái một căn nhà gần bên, tiến hành tập kích bằng 2 quả B.40 vào Bót Bà Hòa tiêu diệt 4 chuyên viên cao cấp Mỹ và một số cảnh sát Ngụy.

    Tháng 6-1969, 6 chiến sĩ của đội vũ trang thuộc ban cán sự xóm lao động sử dụng thủ pháo dù và B.40 đã tập kích chốt gác cơ động trên cầu Phạm Đình Hổ và Tòa hành chính Quận 6, diệt 1 xe Jeep cùng số lính trên xe, phá hủy toàn bộ phần phía trước của tòa hành chánh, diệt gọn số cảnh sát có mặt ở khu vực này.

    Thời gian
    Đầu năm 1969 – tháng 6-1969
    Địa điểm
    Ty Cảnh sát Quận 10, Bót Bà Hòa, cầu Phạm Đình Hổ và Tòa hành chính Quận 6
    Lực lượng
    Đội vũ trang thuộc Ban Cán sự Xóm lao động và Ban Cán sự Công vận
    Vũ khí
    B.40, AT tăng, súng AK, thủ pháo dù

02BÀI HỌC KINH NGHIỆM

Những kinh nghiệm từ thực tiễn đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Ban Hoa vận Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định

  1. Kiên định đường lối của Đảng, đồng thời vận dụng linh hoạt, sáng tạo phù hợp với tình hình thực tiễn. Trong kháng chiến chống Mỹ, Ban Hoa vận T4 đã căn cứ vào đặc điểm của đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định và đặc điểm của công nhân, nhân dân lao động, đồng bào dân tộc Hoa để xác định phương thức hoạt động phù hợp. Tận dụng những điều kiện và tổ chức do địch tạo ra để xây dựng lực lượng nòng cốt, phát triển các cơ sở cách mạng; lựa chọn đúng yêu cầu, khẩu hiệu và hình thức đấu tranh, từng bước đưa phong trào từ đấu tranh dân sinh, dân chủ phát triển lên đấu tranh chính trị. Qua đó, góp phần xây dựng phong trào đấu tranh chính trị của đồng bào Hoa trở thành một bộ phận quan trọng của phong trào cách mạng tại đô thị.

  2. Chủ động xây dựng lực lượng, biết kết hợp các hình thức đấu tranh và phát huy sức mạnh tổng hợp để tạo thế chủ động trước đối phương. Ban Hoa vận T4 đã quán triệt tư tưởng cách mạng tiến công, vận dụng sáng tạo đường lối chiến tranh nhân dân, từng bước xây dựng lực lượng trong đồng bào dân tộc Hoa và tổ chức các hoạt động đấu tranh phù hợp. Trong điều kiện tương quan lực lượng không cân bằng, Ban Hoa vận đã phát huy tính chủ động, linh hoạt, bí mật, bất ngờ và sáng tạo của cơ sở; phối hợp giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang, góp phần làm cho địch bị động, hỗ trợ cho phong trào quần chúng.

  3. Luôn tin dân, dựa vào dân, bám sát quần chúng và xây dựng khối đoàn kết vững chắc. Ban Hoa vận T4 kiên trì bám địa bàn, gần gũi và vận động nhân dân, chú trọng xây dựng lòng tin giữa cán bộ cách mạng với quần chúng. Nhờ đó, cơ sở cách mạng được nhân dân đùm bọc, che chở và bảo vệ ngay trong những thời điểm địch kiểm soát, đàn áp gắt gao. Khi có thời cơ, quần chúng sẵn sàng hưởng ứng, phối hợp với lực lượng cách mạng, tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần vào chiến thắng 30/04/1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

  4. Coi trọng xây dựng cơ sở, làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục và chủ động bảo đảm các điều kiện phục vụ hoạt động cách mạng. Trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động, Ban Hoa vận T4 đã chú trọng xây dựng, củng cố và phát triển cơ sở trong đồng bào dân tộc Hoa; tổ chức tuyên truyền, giáo dục nhằm giác ngộ, tập hợp và phát triển lực lượng; đồng thời bảo đảm hậu cần và duy trì thông tin liên lạc thông suốt. Thực tiễn kháng chiến cho thấy, cơ sở vững chắc là nền tảng để bảo vệ cán bộ, duy trì lực lượng, nắm bắt tình hình và tổ chức phong trào. Đây là bài học về tính chủ động, bền bỉ, tổ chức chặt chẽ và chuẩn bị lâu dài trong công tác cách mạng.

03

Thành tích

  1. Huân chương Giải phóng hạng Nhất

    Tổng kết chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Hội đồng cố vấn và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam đã tặng thưởng “Huân chương giải phóng hạng Nhất” cho cán bộ đồng bào dân tộc Hoa Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định.
    Huân chương Giải phóng hạng Nhất
  2. Huân chương Chiến công hạng Ba

    Bộ Quốc Phòng Chính Phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam đã tặng thưởng Huân chương chiến công hạng Ba cho 4 đơn vị: Ban cán sự Công vận, Ban cán sự Xóm lao động, Ban cán sự Quân sự trong đó có Ban Hậu cần, Ban Tuyên Huấn của Ban Hoa vận Đặc khu.
    4 Huân chương Chiến công hạng Ba
  3. Huân chương Độc lập hạng Nhất

    Ngày 4-8-1998, Chủ tịch Nước đã tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất cho cán bộ và đồng bào dân tộc Hoa Thành phố về những thành tích xuất sắc trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
    Image
  4. Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân

    Năm 2010, Chủ tịch Nước quyết định phong tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân” cho Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định.
    Bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân tặng Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, năm 2010, trong khung gỗ mạ vàng.

04Phát huy truyền thống, hoàn thành nhiệm vụ

Từ Ban Hoa vận đến Ban Công tác người Hoa Thành phố

  1. Sau 30-4-1975

    Tiểu ban Hoa vận

    Sau ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước, Ban Hoa vận được chuyển thành Tiểu ban Hoa vận trực thuộc Ban Dân vận Thành ủy TP.HCM.

  2. 17/09/1988

    Ban Công tác người Hoa Thành phố

    Thực hiện chủ trương đổi mới, xét vị trí và yêu cầu công tác đồng bào dân tộc Hoa, Thành ủy và Ủy ban nhân dân Thành phố thành lập Ban Công tác người Hoa, chịu sự chỉ đạo của UBND Thành phố và Thành ủy — trực tiếp là Ban Dân vận Thành ủy.

Với vai trò là cơ quan tham mưu, quản lý cho Thành ủy và UBND Thành phố, đồng thời kế thừa truyền thống của Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, Ban Công tác người Hoa Thành phố (nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo) đã chủ động tham mưu, đi sâu vận động các giới đồng bào dân tộc Hoa cũng như đề xuất các chủ trương, biện pháp nhằm động viên, phát huy tối đa khả năng của đồng bào dân tộc Hoa trong công cuộc xây dựng và phát triển Thành phố.

Thành tích

  • 1998Huân chương Lao động hạng Ba
  • 2006Huân chương Lao động hạng Nhì
  • 2010Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân