Thư viện số

Báo chí Hoa văn cách mạng

Tiếng nói cách mạngtruyền đi bằng Hoa văn

Báo chí Hoa văn cách mạng

Trong hoạt động tuyên truyền cách mạng của đồng bào dân tộc Hoa, báo chí Hoa văn giữ một vị trí riêng: đưa tin tức, chỉ thị và chủ trương của Đảng đến với chiến sĩ và đồng bào vùng Sài Gòn – Chợ Lớn bằng chính chữ Hoa.

Trang báo Hoa văn lưu trong bìa còng, có ảnh minh họa và bài viết về đóng góp của người Hoa
Trang báo Hoa văn lưu trong bìa còng, có ảnh minh họa và bài viết về đóng góp của người Hoa.

Tuyến báo nối tiếp nhau qua bốn chặng: Bản tin Giải Phóng (1962), Báo Công Nhân (1965), Báo Giải Phóng (từ 1971) và Báo Sài Gòn Giải Phóng chữ Hoa — số đầu tiên ra ngày 1/5/1975.

  • Bản tin Giải Phóng
  • Báo Công Nhân
  • Báo Giải Phóng
  • Báo Sài Gòn Giải Phóng Hoa văn

01Từ tổ in đến báo chí

Từ tổ in bí mật đến hệ thống báo chí Hoa văn

Trước khi trở thành những trang báo được đọc rộng rãi, tiếng nói cách mạng của đồng bào dân tộc Hoa được in trong ba căn hầm dưới nền một ngôi nhà nhỏ ở Chợ Lớn.

Khởi nguồn

Hầm bí mật in tài liệu Ban Tuyên huấn Hoa vận

341/10 Gia Phú · Giai đoạn 1965 – 1975 · In bằng chữ Hoa và chữ Việt

Xem di tích
  1. Bản tin Giải Phóng

    Ấn phẩm đầu tiên của tổ in, ra đời năm 1962, di chuyển qua nhiều địa điểm khác nhau.

    1962

  2. Báo Công Nhân

    Xuất bản tại số 341/10 Gia Phú, cao trào năm 1965 – 1967. Đây là tiền thân của Báo Sài Gòn Giải Phóng Hoa văn ngày nay.

    1965 – 1971

    Trang báo Hoa văn cũ, trong đó có tiêu đề dạng “Công Nhân Báo”
    Trang báo Hoa văn cũ, trong đó có tiêu đề dạng “Công Nhân Báo”.
  3. Báo Giải Phóng

    Từ năm 1971, Báo Công Nhân được đổi tên thành Báo Giải Phóng.

    Từ 1971

    Trang báo Hoa văn cũ trong bìa còng, có ngày tháng và ảnh tư liệu ở phần giữa trang
    Trang báo Hoa văn cũ trong bìa còng, có ngày tháng và ảnh tư liệu ở phần giữa trang.
  4. Báo Sài Gòn Giải Phóng chữ Hoa

    Ngày 1/5/1975, tổ in xuất bản tờ báo Sài Gòn Giải Phóng chữ Hoa đầu tiên, chào mừng ngày thống nhất đất nước 30/4/1975 và ngày Quốc tế lao động 1/5/1975. Báo Sài Gòn Giải Phóng chữ Việt ra đời ngày 5/5/1975.

    01/5/1975

    Tờ báo Hoa văn cũ được mở rộng, kèm ảnh tư liệu và các cột chữ dày đặc
    Tờ báo Hoa văn cũ được mở rộng, kèm ảnh tư liệu và các cột chữ dày đặc.
Hồ sơ bài viết
Chân dung đồng chí Trần Bạch Đằng
Chân dung đồng chí Trần Bạch Đằng.
Tác giả
Trần Bạch Đằng
Loại tài liệu
Bài viết
Nguồn
Báo Sài Gòn Giải Phóng
Thời gian
Tháng 8.1998
Mã tư liệu
Đang bổ sung

02Bài viết

Phong trào cách mạng người Hoa Sài Gòn – TPHCM: Xứng đáng với tấm huân chương tưởng thưởng

Trần Bạch Đằng

Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Xã hội TP.HCM, Tổng biên tập công trình Lịch sử Nam Bộ kháng chiến

Tóm tắt nội dung

Bài viết mở đầu bằng sự kiện Chủ tịch nước quyết định tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất cho phong trào cách mạng của người Hoa tại thành phố Sài Gòn trước kia, nay là Thành phố Hồ Chí Minh; rồi nhìn lại hơn 300 năm lịch sử người Hoa gắn với công cuộc khẩn hoang miền Nam Việt Nam.

Tác giả đặt phong trào cách mạng người Hoa trong dòng chảy chung của cách mạng Việt Nam tại Sài Gòn và Thành phố Hồ Chí Minh, và khẳng định đây là một hiện tượng duy nhất trong lịch sử người Hoa ở hải ngoại.

  • Khẩn hoang
  • Kháng chiến
  • Cách mạng
  • Đoàn kết Hoa – Việt
  • Xây dựng thành phố
Trang tư liệu Hoa văn có ảnh lịch sử và bài viết về hoạt động cách mạng của người Hoa
Trang tư liệu Hoa văn có ảnh lịch sử và bài viết về hoạt động cách mạng của người Hoa.

Đọc toàn văn bài viết

03Toàn văn

Phong trào cách mạng người Hoa Sài Gòn – TPHCM

Xứng đáng với tấm huân chương tưởng thưởng

Bài viết của Trần Bạch Đằng

Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam vừa quyết định tặng Huân chương Độc lập hạng nhất cho phong trào cách mạng của người Hoa tại thành phố Sài Gòn trước kia, nay là thành phố Hồ Chí Minh.

Lịch sử người Hoa gắn bó với lịch sử khẩn hoang miền Nam Việt Nam nói chung và sự hình thành vùng Trấn Biên và Phiên Trấn nói riêng, cách nay đã hơn 300 năm. Những người Hoa chống lại triều đình Mãn Thanh xin định cư trên một số vùng của đất Đồng Nai và Hà Tiên. Được triều đình Đàng trong cho phép, được những người Việt đang khai phá hoan hỉ tiếp nhận, người Hoa từng bước an cư lạc nghiệp và sinh sống như người bản địa. Từ Cù lao Phố đến Bến Nghé rồi Bình Tây – ta chưa nói đến Mỹ Tho và lưu vực sông Hậu – nối liền một dải đan xen với người Việt, kiến tạo một khu vực phồn vinh, trở thành một trung tâm kinh tế năng động của cái mà sau này gọi là Nam kỳ lục tỉnh hoặc Nam Bộ Việt Nam.

Có thể nói rằng nỗi thăng trầm của miền đất bây giờ là quê hương thứ hai của người Hoa đồng thời cũng là nỗi thăng trầm của người Hoa trong một cộng đồng cư dân cùng chung số phận – trước thiên tai, trước sơn lam chướng khí, trước thú dữ và cả trước nạn nước. Chính quá trình phấn đấu vì cuộc sống ấy mà hai chữ đồng bào được xác lập dù nguồn gốc dân tộc không giống nhau.

Sự đóng góp của người Hoa đã vượt khỏi làn ranh kinh tế kể từ khi thực dân Pháp xâm lược và thống trị Việt Nam. Vượt khỏi kinh tế, người Hoa nhập thân vào xã hội và cùng với thời gian, xã hội hóa thành sức sống mang ý nghĩa tồn vong như những bộ phận trong một cơ thể, dù người Hoa di chuyển từ Trung Quốc hay người Minh Hương – đều là người Việt Nam.

Phong trào cách mạng người Hoa phát triển khá sớm từ những năm 30. Trong đội ngũ những người cộng sản kỳ cựu đã có mặt những người Hoa trung kiên. Chúng ta biết đồng chí Ngô Liên từng bị kết án tử hình vì tham gia khởi nghĩa Nam Kỳ. Người Hoa đứng trong hàng ngũ Việt Minh rồi hàng ngũ kháng chiến chống Pháp khá đông đảo. chúng ta biết Trần Bội Cơ là một nữ sinh người Hoa đã ngã xuống ở Chợ Lớn vì đấu tranh cho độc lập và tự do của mảnh đất này. Dưới thời thực dân Mỹ, phong trào người Hoa càng đông đảo và mạnh mẽ hơn, tiêu biểu qua cuộc đấu tranh vang dội của nữ công nhân ngành dệt Vimytex, Vinatexco, qua chiến dịch Mậu Thân và qua những năm tháng giải phóng ác liệt . Số lượng người Hoa yêu nước khó mà thống kê trong các nhà tù và cả trong các nghĩa trang, thậm chí hài cốt chưa thể quy tập đủ.

Trong một bình diện khác, không ít cán bộ người Hoa giữ cương vị trong đội ngũ lãnh đạo thành phố, gắn chúng ta nhất, có đồng chí Nghị Đoàn và Lâm Tư Quang, các thành ủy viên.

Trong niềm vinh quang của một thành phố đầy sự tích anh hùng đã được vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, phần cống hiến của người Hoa rất to lớn, rất độc đáo.chúng tôi có đủ cơ sở để nói rằng phong trào cách mạng người Hoa – một bộ phận của phong trào cách mạng Việt Nam tại Sài Gòn và thành phố Hồ Chí Minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một hiện tượng duy nhất trong lịch sử người Hoa ở hải ngoại. Từ ngày giải phóng hoàn toàn đến nay, tuy đôi lúc cũng gặp khó khăn, nhưng đồng bào Hoa vẫn tiếp tục xếp hàng trong đội ngũ công dân của thành phố Hồ Chí Minh, trong đội ngũ dân tộc Việt Nam. Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới mà chúng ta đạt được đương nhiên có phần đóng góp của đồng bào Hoa - đóng góp trên tất cả các phương diện.

Đồng bào người Hoa tự hào về phần thưởng Huân chương Độc lập hạng nhất – huân chương cấp cao của Nhà nước. Cộng đồng người Việt Nam ở thành phố chia sẻ niềm vui này với đồng bào Hoa cũng là tự hào của mọi công dân thành phố.

Bảo vệ phần thưởng tinh thần này chính là bảo vệ truyền thống của người Hoa, truyền thống đoàn kết Hoa Việt. Đường đến tương lai, đường vào và qua thế kỷ 21 sẽ càng củng cố cho truyền thống trên- truyền thống đồng thời là phần hạnh phúc của tất cả chúng ta.

Báo SGGP – Tháng 8.1998.

04Tư liệu báo chí trưng bày

Bốn nhóm tư liệu báo chí đang trưng bày

Từ trang báo in đến khay chữ chì, mỗi nhóm tư liệu giữ lại một phần công việc làm báo bằng Hoa văn.

  • Hai trang báo Hoa văn cũ được trưng bày cạnh nhau trong khung
    01

    Trang báo Hoa văn cũ

    Những trang báo in bằng chữ Hoa được giữ lại trong sưu tập tư liệu của Nhà Truyền thống.

  • Hai trang tài liệu, bài báo Hoa văn cũ được đặt trong khung trưng bày
    02

    Tài liệu chữ Hoa và chữ Việt

    Các trang tài liệu, bài viết Hoa văn về hoạt động cách mạng của người Hoa, được trưng bày trong khung.

  • Bảng trưng bày tem, bì thư và tài liệu kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (1925 – 2025)
    03

    Bìa, tem và ấn phẩm kỷ niệm

    Bảng trưng bày tem, bì thư và tài liệu kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (1925 – 2025).

  • Tủ trưng bày khay chữ chì, báo Công Nhân, báo Giải Phóng và bản thuyết minh về in ấn bí mật bằng chữ Hoa
    04

    Khay chữ chì và vật liệu in

    Một bộ chữ chì đựng trong 6 khuôn gỗ, khoảng trên 2000 chữ; khuôn gỗ cao 5cm, rộng 43cm, dài 50cm.

05Thư viện ảnh báo chí

Bảng kê ảnh tư liệu báo chí

Nhấn vào ảnh để xem kích thước lớn

Đọc tiếp

Tiếp nối mạch tư liệu

Hai hướng đọc gắn trực tiếp với câu chuyện báo chí Hoa văn cách mạng.