00NHÀ TRUYỀN THỐNG HÔM NAY
Không gian phòng trưng bày
Ngôi nhà nhỏ hẹp, chỉ rộng 3,2m, dài hơn 20m, nhưng chứa đựng cả một giai đoạn lịch sử hào hùng. Những hầm bí mật, căn phòng chật chội, chiếc giường gỗ, tủ gỗ che lối vào… tất cả vẫn được giữ nguyên, như để nhắc nhớ hậu thế về sự quả cảm, trí tuệ và tinh thần đoàn kết của những con người từng sống, chiến đấu nơi đây.
01NHÀ TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC HOA
Từ cơ sở cách mạng đến Nhà Truyền thống
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cán bộ, chiến sĩ và đồng bào dân tộc Hoa Thành phố đã đoàn kết cùng các dân tộc anh em, kiên cường đấu tranh, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, góp phần làm nên đại thắng mùa xuân lịch sử năm 1975.
Phong trào đấu tranh cách mạng của đồng bào dân tộc Hoa Thành phố phát triển toàn diện; lực lượng cán bộ, chiến sĩ và cơ sở cách mạng mở rộng khắp nơi: từ nhà máy, trường học, chợ, bệnh viện đến các xóm lao động ngoại ô.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông Lưu Vinh Phong đã hiến ngôi nhà số 91 Phạm Văn Chí cho Nhà nước. Từ một cơ sở cách mạng bí mật giữa lòng đô thị, nơi đây được sử dụng làm Nhà Truyền thống Cách mạng đồng bào dân tộc Hoa Thành phố Hồ Chí Minh — tiếp tục gìn giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử của di tích đến các thế hệ hôm nay.
Từ khi đi vào hoạt động đến nay, Nhà Truyền thống Cách mạng đồng bào dân tộc Hoa Thành phố đã đón hàng trăm đoàn khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghiên cứu lịch sử đấu tranh của đồng bào dân tộc Hoa. Ngoài việc trưng bày hiện vật, nơi đây còn là không gian sinh hoạt của Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến khối đồng bào dân tộc Hoa và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, góp phần giáo dục thế hệ trẻ gìn giữ, phát huy truyền thống cách mạng.
02PHÒNG 1
Phòng trưng bày 1
- Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh với đồng bào các dân tộc, đặc biệt khi Bác thăm trường có học sinh đồng bào dân tộc Hoa năm 1961, thể hiện tinh thần đoàn kết, bình đẳng và quan tâm sâu sắc của Người với mọi tầng lớp nhân dân.
- Chào mừng Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, công nhân lao động người Việt, người Hoa đã treo cờ đỏ búa liềm tại nhiều nơi, các nhà máy, cùng bàn việc nước và thực hiện mục tiêu của Đảng.
- Ngay từ đêm 30/4, công nhân, nông dân, thợ thủ công, tiểu thương đã tụ tập đông đảo tại các nhà máy, công hội… để nghe cán bộ diễn thuyết, rồi xuống đường, hòa vào dòng người – phong trào quần chúng đã diễn ra khắp thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn. Vào 5 giờ sáng ngày 1/5, cuộc diễu hành bắt đầu, với loa phóng thanh hô vang các khẩu hiệu chào mừng ngày Quốc tế Lao động, đòi tăng lương và cải thiện đời sống công nhân, đòi xóa bỏ thuế thân.
- Năm 1940, Xứ ủy Nam Kỳ quyết định vũ trang khởi nghĩa. Các đồng chí trong Ban Hoa vận đã hướng dẫn đồng bào chuẩn bị nhân lực, lương thực, tiền mua vũ khí, truyền đơn. Tuy thất bại và bị khủng bố dã man, đồng bào cùng các tổ chức công hội vẫn giữ vững tinh thần đấu tranh. Một số đồng chí người Hoa bị bắt, lưu đày ra Côn Đảo như Ngô Liên, Hàn Quang; bị sát hại như Hà Bá Tường, Châu Tương Lượng; hy sinh trong tù như Tô Xương, Dương Bát Túy.
- Chợ Lớn gồm cả quận 5, quận 6 – nơi có nhiều nhà máy, trạm, bến như nhà máy rượu Bình Tây, nhà máy xay lúa. Phong trào đấu tranh của công nhân từ khi có Đảng đã chuyển từ tự phát sang đấu tranh có tổ chức (chi bộ, công hội các ngành nghề, hội tương tế, hội dòng họ…).
- Năm 1931, hơn 500 thợ dệt vùng Chợ Lớn cũ bãi công dài ngày, buộc chủ xí nghiệp tăng lương, kéo dài đến năm 1932. Tháng 8/1936, gần 1.000 công nhân nhà máy xay cùng 2.500 công nhân thuộc 35 nhà máy trên toàn Chợ Lớn đấu tranh, buộc giảm giờ làm từ 12 giờ xuống 8 giờ mỗi ngày. Các chị em tiểu thương người Hoa tại chợ Bình Tây, Minh Phụng, Phú Lâm đã góp tài chính cho báo “Dân Chúng”, ủng hộ Mặt trận Dân chủ Đông Dương.
- Đêm 24/8/1945, gần 10.000 công nhân và lao động người Việt, người Hoa tự vũ trang bằng giáo mác, tầm vông, xuống đường khởi nghĩa cùng toàn dân thành phố. Đến ngày 25/8/1945, chính quyền về tay nhân dân. Ngày 2/9/1945, gần 20.000 đồng bào Hoa và Việt xuống đường diễu hành, tiến về Công trường Norodom, dự mít-tinh lắng nghe Bác đọc “Tuyên ngôn Độc lập”.
- Bằng xếp hạng Di tích cấp thành phố năm 2008 – Di tích tại số 91 Phạm Văn Chí, phường 1, quận 6. Bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 1998 – Di tích số 341/10 Gia Phú, phường 1, quận 6. Bằng xếp hạng Di tích cấp tỉnh, thành năm 2005 – Căn cứ Ban Hoa vận Trung ương Cục miền Nam tại xã Tân Lập, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh.
03PHÒNG 2
Phòng trưng bày 2
- Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1946 diễn ra trên cả ba miền. Các đồng chí cốt cán cách mạng người Hoa, từ ông Phạm Dân, các thế hệ như bà cụ Hoạt Liên, đến người trẻ như cô Hồ Anh, đều giữ vị trí chiến đấu then chốt, mỗi người một công tác, hỗ trợ và bảo vệ tính mạng cho lãnh đạo Việt Nam, trong đó có đồng chí Lê Duẩn – cán bộ cấp cao của Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Chiến thắng Điện Biên Phủ và Hiệp định Genève năm 1954, miền Bắc được giải phóng, bước vào giai đoạn xây dựng. Một số người Hoa gắn bó với cách mạng như nhà trí thức Đặng Hoán Bổn đã tập kết ra Bắc.
- Hình ảnh phong trào đấu tranh đô thị cùng sơ đồ Đảng ủy Ban Hoa Vận T4 cho thấy vai trò tổ chức, lãnh đạo chặt chẽ của lực lượng cách mạng đồng bào dân tộc Hoa tại Sài Gòn – Chợ Lớn.
- Trong chiến dịch Mậu Thân 1968, nhiều chiến sĩ đồng bào dân tộc Hoa đã anh dũng chiến đấu, tiêu biểu là trận đánh vào Tòa hành chính ngụy quyền. Hình ảnh anh hùng không quân Lâm Văn Lích là biểu tượng của lòng dũng cảm, tinh thần kiên cường của quân dân ta.
- Tại miền Nam, những cuộc đấu tranh mạnh mẽ, không ngừng của công nhân các xí nghiệp, nhà xưởng, dù bị giới chủ cấu kết với cảnh sát Mỹ – ngụy đàn áp dã man như tại các xí nghiệp Vimytex, Vinatexco – Vinatefico, Đại Nam Co… (những nhà máy có đến 2.000 công nhân là người Hoa), vẫn giữ vững và phát huy tinh thần đoàn kết, đấu tranh bảo vệ quyền lợi người lao động, đòi dân sinh dân chủ cho các tầng lớp nhân dân. Phong trào dần trở thành cuộc đấu tranh chính trị quy mô lớn, chống chiến tranh, chống áp bức, đỉnh cao là cuộc biểu tình quy mô lớn tập hợp đông đảo tầng lớp lao động, công – nông, tiểu thương, tài xế, học sinh, sinh viên tại Tổng Liên đoàn Lao động, diễn ra ngày 21/9/1964.
- Hoạt động vũ trang của người Hoa khá rõ nét với sự ra đời của các lực lượng biệt động, lực lượng vũ trang, vũ trang tuyên truyền, liên kết chặt chẽ với người Việt, lực lượng vũ trang địa phương và các cơ sở cách mạng, hoạt động bí mật trong nội thành, tham gia nhiều trận đánh vào Trường Sinh ngữ Không quân, Tòa hành chính quận 5, quận 6, các đồn bốt, chốt gác trọng điểm của địch như Bót Hòa Hòa.
- Sơ đồ Đảng ủy Ban Hoa vận T4 cho thấy sự phân chia cụ thể của lực lượng nòng cốt cách mạng người Hoa, luôn phối hợp hành động trong tác chiến. Điển hình, năm 1964 tại xóm Lò Gạch (phường 9, quận 6 ngày nay), đội vũ trang của cánh công vận được thành lập. Bên cạnh cánh công vận, cánh học vận, cánh xóm lao động, đồng bào Hoa giác ngộ đã che chở, giúp đỡ các đồng chí cấp cao khi hoạt động trong nội thành, cất giấu vũ khí, che chở cho cơ quan Tuyên huấn Thành ủy hoạt động.
- Năm 1967, nhiều cán bộ chủ chốt, nòng cốt người Hoa và người Việt bị địch bắt, tra tấn dã man và hy sinh tại bót Hòa Hòa – Ty Cảnh sát đặc biệt Chợ Lớn: liệt sĩ Trần Khai Nguyên; liệt sĩ Lý Phong, Lý Cảnh Hớn bị tra tấn, xử bắn tại bót năm 1968.
04PHÒNG 3
Phòng trưng bày 3
- Những năm 1969 – 1974, hoạt động của đội vũ trang người Hoa phối hợp nhịp nhàng với các lực lượng vũ trang cách mạng tại địa phương, tập kích vào các đồn bốt, trụ sở của địch, chống lại các đơn vị chủ lực như tập kích vào trụ sở phòng vệ dân sự, tiểu đoàn của địch, đồng thời củng cố các cơ sở cách mạng tại nhiều nơi. Quá trình này được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho chiến dịch mùa xuân năm 1975.
- Trưng bày hình ảnh các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng người Hoa, bên cạnh hình các liệt sĩ: Trần Bội Cơ, Trần Khai Nguyên, Hàn Hải Nguyên, Huỳnh Lý Khuyên, Lý Phong, Lý Cảnh Hớn, Huỳnh Kiến Hoa, và danh bạ liệt sĩ gồm 71/260 liệt sĩ hiện vẫn chưa đủ thông tin.
- Trưng bày hình ảnh lực lượng chiến sĩ, các tầng lớp đồng bào Hoa tham gia diễu hành, mít-tinh chào mừng ngày thống nhất đất nước, tiếp quản Sài Gòn sau giải phóng.
- Bằng khen thưởng được truy tặng cho đồng chí Lâm Văn Lích, Trương Chính Thanh, Trần Bội Cơ, Trần Ngọc Trình với danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân vào các năm 1967, 2000, 2010.
- Một không gian trưng bày các chứng nhận khen thưởng dành cho các hội đoàn, hội quán người Hoa – ghi nhận đóng góp tích cực của đồng bào Hoa trên nhiều lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, hoạt động đoàn thể, mặt trận, phong trào thi đua, nổi bật trong 30 năm sau giải phóng.
- Hình chủ nhà số 91 Phạm Văn Chí cùng vợ — bà Lâm Hòa, và đồng chí Trần Bạch Đằng (ở giữa).
05BẰNG XẾP HẠNG DI TÍCH
Các bằng khen và thành tích
- Cấp Quốc gia1998
- Cấp tỉnh, thành phố2005
Căn cứ Ban Hoa vận Trung ương Cục miền Nam tại xã Tân Lập, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh
- Cấp tỉnh, thành phố2008
06KHÔNG GIAN THAM QUAN HÔM NAY
Đoàn khách tham quan
Không gian trưng bày
Trưng bày tư liệu theo giai đoạn: trước năm 1945, 1954 – 1968 và Đại thắng mùa xuân năm 1975.
Bản đồ Chiến dịch Hồ Chí Minh
Bản đồ Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975 đặt trong không gian trưng bày.
Ảnh tư liệu và chân dung
Chân dung các liệt sĩ, các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, chủ nhà và những người từng gắn bó với cơ sở.
Bằng xếp hạng di tích và hiện vật khen thưởng
Các bằng khen và thành tích, bằng khen truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và chứng nhận khen thưởng các hội đoàn, hội quán đồng bào dân tộc Hoa.
TÌM HIỂU DI TÍCH LỊCH SỬ CÁCH MẠNG
Tại Nhà Truyền thống Cách mạng đồng bào dân tộc Hoa, những câu chuyện về lòng quả cảm và căn cứ bí mật đã được tái hiện sinh động qua công nghệ tương tác 3D. Kính mời bạn ghé thăm để khám phá và cảm nhận trọn vẹn hào khí của một thời oanh liệt.
ĐỌC TIẾP
Tiếp tục tìm hiểu về địa chỉ đỏ tại 91 Phạm Văn Chí
Xem lại lịch sử của địa chỉ đỏ, theo dõi hoạt động hôm nay của Nhà Truyền thống — quá trình bảo quản, tu bổ và gìn giữ cho đến hiện tại, hoặc đến tham quan trực tiếp