Chân dung tư liệu Liệt sĩ Trần Bội Cơ, nữ sinh dân tộc Hoa
Ảnh anh hùng Trần Bội Cơ

01HỒ SƠ

Trần Bội Cơ

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (truy tặng ngày 22-3-2000)

Năm sinh – năm hy sinh
1932 – 1950

Bài viết

Kỷ niệm 60 năm ngày mất của Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Trần Bội Cơ: “Hồ Chí Minh trong trái tim tôi”

Được tiếp xúc với các cô chú công an xung phong tỉnh Vĩnh Long từ bé nên Trần Bội Cơ sớm có tư tưởng tiến bộ. Mỗi lần sang nhà ngoại (huyện Tam Bình), Trần Bội Cơ đều tranh thủ nói chuyện, nghe các cô chú vùng giải phóng bàn thế sự và tranh thủ làm giao liên cho họ. Đây chính là nguyên nhân sau khi học xong tiểu học (năm 1947), Trần Bội Cơ quyết tâm lên Sài Gòn để học trung học ở Trường Nam Kiều, một ngôi trường có nhiều thầy cô mang tư tưởng chống Pháp. Học được một thời gian ngắn, Trường Nam Kiều bị chính quyền thực dân đóng cửa, Trần Bội Cơ đành chuyển sang Trường Phúc Kiến, nơi có rất nhiều học sinh người Hoa gốc Phúc Kiến theo học. Tại đây, cô đã cùng học sinh của trường tham gia phong trào chống đế quốc và Tưởng Giới Thạch. Ngọn lửa đấu tranh trong tim Trần Bội Cơ và học sinh Trường Phúc Kiến bùng lên mạnh mẽ hơn sau sự kiện 9/1/1950, khi Trần Văn Ơn hy sinh trong phong trào đấu tranh của học sinh-sinh viên rồi bị giặc đàn áp.

Được học sinh và nhà trường tín nhiệm, Trần Bội Cơ trở thành Chủ tịch Hội Học sinh Trường Phước Kiến. Ngay lập tức, cô đẩy mạnh phong trào bằng cách dẫn đầu học sinh toàn trường bãi khóa đòi trả tự do cho 10 đồng môn bị bắt trước đó. Bị đàn áp và đóng cửa trường, không nản chí, Trần Bội Cơ đứng ra triệu tập một cuộc họp thống nhất với đồng môn “đòi mở cửa trường, mở cửa ký túc xá cho học sinh trở lại học tập bình thường”. Lịch sử đấu tranh cách mạng của người Hoa thành phố Hồ Chí Minh còn ghi rõ: “Hơn 100 học sinh bị giặc tràn vào phòng họp, đánh đập, bắt đi trong đó có chị Trần Bội Cơ. Chúng đã dùng nhiều nhục hình dã man để tra tấn người con gái lớp đệ tứ (lớp 9) suốt 5 ngày 5 đêm liền. Tuy nhiên chị vẫn giữ khí tiết, không khai ra tổ chức cách mạng, khẳng định việc làm của học sinh là đúng. Chị tuyên bố với kẻ thù: Hồ Chí Minh trong trái tim tôi”. Ngày 12-5-1950, kiệt sức trước những trận đòn thù hiểm ác, chị đã dùng sức lực còn lại của mình, hướng về phòng giam của bạn bè, hô lớn: “Các bạn hãy đứng lên” rồi ra đi ở tuổi 18.

Mặc dù Trần Bội Cơ đã mất nhưng tinh thần đấu tranh của chị, lời nói tâm huyết của chị đã thôi thúc lớp lớp thanh niên đứng lên tham gia cách mạng với khẩu hiệu “một người ngã xuống, triệu người đứng lên”. Sau ngày 30-4-1975, Trường Phước Kiến được đổi tên thành Trường Trần Bội Cơ. Và người liệt nữ của phong trào học sinh sinh viên đã vinh dự được truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Minh Anh (lược trích)

Trần Bội Cơ sinh năm 1932. Học xong tiểu học tại quê nhà năm 1947. Học Trường Phúc Kiến năm 1948. Cảnh sát đóng cửa trường ngày 4-5-1950. Trần Bội Cơ điều động cuộc họp ngày 6-5-1950 và bị bắt. Chị hy sinh ngày 12-5-1950. Chính phủ Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa công nhận liệt sỹ Trần Bội Cơ ngày 9-7-1950. Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký tặng Trần Bội Cơ Huân chương Kháng chiến hạng II ngày 2-9-1950. Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Trần Đức Lương ký quyết định số 94KT/CTN truy tặng Trần Bội Cơ danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân ngày 22-3-2000.

Bằng tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho Trần Bội Cơ, Quyết định số 92-KT/CTN ngày 31 tháng 5 năm 2000 do Chủ tịch nước Trần Đức Lương ký.

Trích từ Kỷ yếu “Ban Hoa vận Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định” (nay là Ban Công tác Người Hoa Thành phố Hồ Chí Minh), tháng 04/2010.